هم صحارى بزرگى است كه قسمت معظم كشور را تشكيل ميدهد و نيز رودخانه‌اى در اين حدود يافت نميشود ، معهذا عربستان هم از حيث صحارى و هم از حيث احتياج به آب چنان كه در جغرافيا وقتى كه آن را اسم ميبريم ميگوئيم كه آن خيلى در طرف شدت واقع شده است ، ولى بايد دانست كه از آثار شهرهاى قديمى كه در اين صحارى بدست آمده و همچنين از قرائن و امارات ديگرى مستفاد مىشود كه عربستان تقريبا در دو هزار سال پيش به قدر امروز خشك و چول نبوده است . اهميت مكه بايد دانست كه رونق و شكوه عربستان بيشتر در تجارت با شرق بوده است تا محصولات داخلى خود ، حتى در زمانهاى خيلى قديم در حدود صدهء دهم قبل از ميلاد ادويه‌جات ، طاوس و ميمون هندوستان از راه دريا بسواحل عمان حمل شده و از حضرموت ايالت واقعهء مقابل هند به سمت مارب مركز حكومت سبا راه كاروان‌رو وجود داشته و از آنجا از طريق مكه و پترا بغزه عبورو مرور مينمودند ، از مراجعهء به نقشه به خوبى معلوم مىشود كه مكه بواسطهء واقع شدن آن تقريبا بين راه حضرموت و پترا از اين خط تجارتى تا چقدر استفاده نموده و مركز آمدورفت بازرگانان و عبورومرور قوافل و جمعيت زياد واقع شده بود ، چنان كه در كتاب خرقيل نبى راجع به تجارت و ثروت صور شرحى كه ذكر شده بشرح زير مىباشد « 1 » « عرب و همه سروران قيدار بازارگانان دست تو بودند با بره‌ها و قوچها و بزها با تو دادوستد ميكردند تجار شبا و رعمه سوداگران تو بودند ، بهترين همهء ادويه‌جات و هرگونه سنگ گرانبها و طلا بعوض بضاعت تو ميدادند ، حران و كنه و عدن و تجارشبا و آشور و كلمد سوداگران تو بودند » ، بيان مزبور از يكى از انبياء بنى اسرائيل است كه در پانصد و نود و نه قبل از ميلاد به حكم بخت النصر بطور اسارت در آنحدود بسر ميبرد وسعت و اهميت اين تجارت را به خوبى ظاهر ميسازد ، نكته‌اى كه در اينجا قابل توجه مىباشد اين است كه عدن خرقيل كه امروز جزء مستملكات بريتانياى كبير است زياده از دو هزار سال قبل

--> ( 1 ) - باب 27 آيه 21 و 23 .